Πώς μεταφέρεται μια επιστημονική μελέτη στο δημόσιο πεδίο χωρίς να αλλοιώνεται το νόημά της; Πού βρίσκεται η ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη για έναν ελκυστικό τίτλο και στην ακρίβεια της επιστημονικής πληροφορίας; Και πώς μπορεί να ενισχυθεί η επικοινωνία ανάμεσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα και τα μέσα ενημέρωσης;

    Γύρω από αυτά τα ερωτήματα αναπτύχθηκε το σεμινάριο “Δημοσιογραφία της Επιστήμης”, το οποίο ολοκληρώθηκε με τη συμμετοχή δημοσιογράφων και επαγγελματιών των τοπικών μέσων ενημέρωσης, στο πλαίσιο των δράσεων της Μονάδας Καινοτομίας και Μεταφοράς Τεχνογνωσίας «Μῆτις» του Πανεπιστημίου Κρήτης.

    Στόχος του σεμιναρίου ήταν η ενίσχυση δεξιοτήτων γύρω από την επιστημονική δημοσιογραφία και ταυτόχρονα η δημιουργία ενός πιο ουσιαστικού διαύλου επικοινωνίας ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και τα ΜΜΕ που ενδιαφέρονται για θέματα έρευνας, επιστήμης και καινοτομίας. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί την πρώτη από μία σειρά δράσεων που σχεδιάζει το ακαδημαϊκό Ίδρυμα του νησιού με στόχο την ενίσχυση της εξωστρέφειας της έρευνας, την καλλιέργεια σχέσεων εμπιστοσύνης με τα μέσα ενημέρωσης και την ανάπτυξη μιας ευρύτερης κουλτούρας επιστημονικού εγγραμματισμού (science literacy) στην τοπική κοινωνία.

    Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου εξετάστηκαν ζητήματα όπως μεθοδολογίες και τύποι έρευνας, ανάγνωση και κατανόηση επιστημονικών papers, η αξιολόγηση της αξιοπιστίας πηγών, η χρήση DOI και επιστημονικών βάσεων δεδομένων, οι βασικές αρχές του framing και της επιστημονικής αφήγησης, η αποφυγή παραπλανητικών τίτλων, τεχνικές fact-checking και επαλήθευσης πληροφοριών, πρακτικές debunking (αποδόμησης ψευδών ισχυρισμών). Τις βασικές έννοιες διαδέχονταν πρακτικές ασκήσεις που είχαν σχεδιαστεί γύρω από τη σύνταξη ή αναδιατύπωση τίτλων, τη μετατροπή επιστημονικών abstracts σε δημοσιογραφικά κείμενα καθώς και role-playing συνεντεύξεις μεταξύ δημοσιογράφων και ερευνητών.

     Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο φαινόμενο της υπεραπλούστευσης ή και διαστρέβλωσης επιστημονικών αποτελεσμάτων στη δημόσια σφαίρα. Συχνά, στην προσπάθεια να παραχθεί ένας εντυπωσιακός ή ελκυστικός τίτλος, παρακάμπτονται βασικοί περιορισμοί μιας μελέτης, αποδίδονται σχέσεις αιτιότητας που δεν τεκμηριώνονται ή γενικεύονται αποτελέσματα πέρα από τα όρια της ίδιας της έρευνας. Το σεμινάριο επιχείρησε να ανοίξει μια συζήτηση γύρω από την ευθύνη της επιστημονικής επικοινωνίας και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα ΜΜΕ στην ενίσχυση μιας πιο ενημερωμένης και κριτικής δημόσιας συζήτησης γύρω από την επιστήμη. Οι δημοσιογράφοι που συμμετείχαν συνέβαλαν ενεργά στη συζήτηση, φέρνοντας τις δικές τους επαγγελματικές εμπειρίες από τον χώρο των μέσων ενημέρωσης, αναδεικνύοντας τις προκλήσεις αλλά και τις πρακτικές ισορροπίες που απαιτεί η καθημερινή δημοσιογραφική πράξη.

     Περισσότερες πληροφορίες για τις δράσεις της Μονάδας Καινοτομίας και Μεταφοράς Τεχνογνωσίας «Μῆτις» είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα:
metis-innovation.uoc.gr

Εάν είστε δημοσιογράφος ή επαγγελματίας των ΜΜΕ και επιθυμείτε να συμμετέχετε σε αντίστοιχες δράσεις, μπορείτε να στείλετε mail στο mszeaki@uoc.gr